Miska z kaszą, jajkami, awokado, brokułami, pomidorami, marchewką, cukinią i szpinakiem.

Dieta a prostata – co jeść i czego unikać przy problemach z gruczołem krokowym?

Mężczyźni z bólem prostaty często pytają, czy modyfikacja jadłospisu może im pomóc. Odpowiedź jest ostrożnie twierdząca: dieta a prostata to temat coraz lepiej udokumentowany naukowo, choć nie należy oczekiwać, że sama zmiana odżywiania zastąpi leczenie farmakologiczne. Odpowiednio skomponowany jadłospis może wpłynąć na czynniki ryzyka, takie jak stan zapalny, otyłość i zaburzenia metaboliczne, a te mogą bezpośrednio wpływać na funkcjonowanie gruczołu krokowego.

Jak dieta wpływa na zdrowie prostaty?

Gruczoł krokowy jest wrażliwy na zmiany hormonalne oraz procesy zapalne, a oba te czynniki mogą pozostawać pod wpływem stylu życia, w tym sposobu żywienia.Przegląd literatury opublikowany w czasopiśmie Nutrients (Russo i wsp., 2021) wskazuje, że dieta bogata w warzywa, owoce, rośliny strączkowe, orzechy oraz ryby będące źródłem długołańcuchowych kwasów tłuszczowych omega-3 może pośrednio wpływać na procesy związane z rozrostem gruczołu krokowego. Jednocześnie ograniczenie spożycia czerwonego i przetworzonego mięsa może sprzyjać zmniejszeniu nasilenia objawów ze strony dolnych dróg moczowych, choć potrzebne są dalsze badania potwierdzające te obserwacje [1].

Najlepiej poznanym pod względem naukowym modelem żywieniowym jest dieta śródziemnomorska – jej składniki działają przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie, co ma znaczenie zarówno przy przeroście, jak i zapaleniu prostaty.

Co jeść przy przeroście prostaty? Produkty, które warto włączyć do diety

Badania dotyczące zależności między sposobem żywienia a ryzykiem rozwoju BPH wskazują na kilka grup produktów o potencjalnie korzystnym działaniu [1], [2]:

  • pomidory i przetwory pomidorowe – zawierają likopen, karotenoid o silnych właściwościach antyoksydacyjnych; jego przyswajalność wzrasta po obróbce termicznej, np. w sosach czy zupach krem;
  • tłuste ryby morskie (łosoś, makrela, sardynki) – bogate w kwasy EPA i DHA, które ograniczają produkcję mediatorów zapalnych;
  • warzywa krzyżowe (brokuły, kalafior, brukselka) – zawierają sulforafan i inne związki bioaktywne wykazujące działanie przeciwzapalne w badaniach laboratoryjnych;
  • pestki dyni i orzechy – źródło cynku i fitosteroli; składniki te obecne są m.in. w preparatach wspomagających funkcję prostaty;
  • rośliny strączkowe i pełne ziarna – dieta bogata w związki fitochemiczne wiąże się w badaniach z niższym ryzykiem BPH [2].

Czego unikać przy problemach z prostatą?

Równie ważne jak to, co jemy, jest ograniczenie produktów i napojów, które mogą sprzyjać nasileniu objawów ze strony dolnych dróg moczowych, takich jak ból prostaty. Dostępne badania wskazują przede wszystkim na znaczenie całego wzorca żywienia, a nie pojedynczych składników [1], [2]:

  • czerwone i przetworzone mięso – większe spożycie wiązano w części badań z wyższym ryzykiem łagodnego rozrostu gruczołu krokowego;
  • dieta bogata w tłuszcze nasycone – może sprzyjać procesom zapalnym i stresowi oksydacyjnemu związanym z rozwojem BPH, choć wyniki badań nie są całkowicie jednoznaczne;
  • nadmierne ilości alkoholu – mogą u części osób nasilać objawy ze strony dolnych dróg moczowych, mimo że umiarkowane spożycie nie było konsekwentnie związane ze zwiększonym ryzykiem łagodnego rozrostu prostaty (BPH);
  • kofeina – może nasilać częstomocz i nagłe parcie na mocz, szczególnie u osób wrażliwych;
  • nadmierna podaż płynów, zwłaszcza wieczorem – może zwiększać częstość oddawania moczu i nasilać nokturię.

Nie ma natomiast wystarczających dowodów, aby rutynowo zalecać eliminację tłustego nabiału wszystkim pacjentom z BPH. Najwięcej danych przemawia za utrzymaniem zdrowego modelu żywienia, ograniczeniem czerwonego i przetworzonego mięsa oraz indywidualną obserwacją, które produkty nasilają objawy.

Ból prostaty – jak łagodzić dolegliwości poza dietą?

Sama dieta nie jest w stanie wyeliminować bólu prostaty, zwłaszcza przy zapaleniu gruczołu krokowego lub zaawansowanym BPH. Wielu mężczyzn pyta wtedy: czy jest coś na prostatę, co można zastosować miejscowo, obok leczenia farmakologicznego? Odpowiedź wymaga jednak najpierw konsultacji z urologiem, który ustali przyczynę dolegliwości i dobierze odpowiednie postępowanie.

Jednym ze sposobów wspomagania leczenia i łagodzenia miejscowego dyskomfortu są czopki na prostatę, których przykładem jest Proxelan – wyrób medyczny zawierający m.in. wyciąg z pestek dyni, wąkrotę azjatycką i kadzidłowiec, stosowany wspomagająco przy dolegliwościach związanych z BPH i zapaleniem prostaty.

Dieta, regularna aktywność fizyczna, utrzymanie prawidłowej masy ciała i wizyty kontrolne u urologa wspierają profilaktykę oraz leczenie chorób prostaty. Największe znaczenie ma ich konsekwentne stosowanie jako stałych elementów dbania o zdrowie.

Źródła

[1] Russo GI, Broggi G, Cocci A, et al. Relationship between Dietary Patterns with Benign Prostatic Hyperplasia and Erectile Dysfunction: A Collaborative Review. Nutrients. 2021;13(11):4148. DOI: 10.3390/nu13114148

[2] Bradley CS, Erickson BA, Messersmith EE, et al.; Symptoms of Lower Urinary Tract Dysfunction Research Network (LURN). Evidence of the Impact of Diet, Fluid Intake, Caffeine, Alcohol and Tobacco on Lower Urinary Tract Symptoms: A Systematic Review. J Urol. 2017;198(5):1010–1020. DOI: 10.1016/j.juro.2017.04.097

[3] Dağlı M, et al. The Mediterranean Diet and Benign Prostatic Hyperplasia: A Pathway to Improved Urinary Health. The Prostate. 2025. DOI: 10.1002/pros.70009

Podobne wpisy