Ekstrakt z nasion dyni, kadzidłowiec, wąkrota azjatycka – co mówi nauka?

Rosnące zainteresowanie roślinnymi składnikami w kontekście zdrowia prostaty skłania naukowców do coraz dokładniejszego badania ich właściwości. Wyciąg z nasion dyni, kadzidłowiec i wąkrota azjatycka pojawiają się w składach preparatów stosowanych wspomagająco przy dolegliwościach gruczołu krokowego. Co na ich temat mówią aktualne badania i czego od nich można, a czego nie należy oczekiwać?

Ekstrakt z nasion dyni na prostatę – skład i potencjalny mechanizm działania

Dynia zwyczajna (Cucurbita pepo) to jeden z najczęściej badanych surowców roślinnych w kontekście dolegliwości ze strony prostaty. Za potencjalnie aktywną część składową uznaje się trzy grupy związków:

  • fitosterole – strukturalnie podobne do cholesterolu, mogą wpływać na metabolizm hormonów steroidowych w tkance prostaty;
  • nienasycone kwasy tłuszczowe (m.in. linolowy i oleinowy) – przypisuje się im właściwości przeciwzapalne;
  • lignany – fitozwiązki o potencjalnym oddziaływaniu na receptory androgenowe.

Co mówią badania?

Metaanaliza dwóch randomizowanych, kontrolowanych placebo badań klinicznych trwających 12 miesięcy (Vahlensieck i wsp., Clinical Phytoscience, 2022) [1] wykazała niewielką, lecz statystycznie istotną przewagę miękkiego ekstraktu z nasion dyni nad placebo w zakresie zmniejszenia nasilenia objawów LUTS ocenianych w skali IPSS. Leczeniu towarzyszyła również poprawa jakości życia, obserwowana w obu grupach badania, przy bardzo dobrym profilu bezpieczeństwa. W osobnym RCT (Zerafatjou i wsp., BMC Urology, 2021) [2] porównano działanie oleju z pestek dyni z tamsulosyną. Olej okazał się mniej skuteczny, jednak obie grupy wykazały poprawę objawów.

Warto zaznaczyć: ekstrakt z nasion dyni na prostatę nie jest ujęty w pierwszoliniowych protokołach farmakologicznych EAU ani AUA. Badania wskazują na jego potencjał jako wsparcia przy łagodnych objawach – nie jako zamiennika leczenia zleconego przez urologa.

Kadzidłowiec – mechanizm działania i znaczenie dla prostaty

Zainteresowanie badaczy kadzidłowcem (Boswellia serrata) wzrosło za sprawą kwasów bosweliowych, z których najsilniej przebadanym jest AKBA (3-acetylo-11-keto-β-kwas bosweliowy). Badania nad standaryzowanym ekstraktem zawierającym 30% AKBA wskazują, że mechanizm działania obejmuje (Majeed i wsp., Frontiers in Physiology, 2021) [3]:

  • hamowanie 5-lipooksygenazy (5-LOX) i ograniczenie syntezy leukotrienów;
  • hamowanie aktywacji szlaku NF-κB oraz zmniejszenie ekspresji cytokin prozapalnych (m.in. TNF-α, IL-1β i IL-6);
  • ograniczenie stresu oksydacyjnego poprzez redukcję reaktywnych form tlenu (ROS).

Działanie kadzidłowca na prostatę wg badań

W badaniu Presicce i wsp. (European Urology Open Science, 2022) [4] zastosowanie preparatu z wyciągiem żywicy Boswellia drogą doodbytniczą u mężczyzn z przewlekłym zapaleniem prostaty (CP/CPPS) istotnie zmniejszyło nasilenie bólu i poprawiło jakość życia. Autorzy wskazują na właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne jako główny mechanizm działania. Liczba dużych randomizowanych prób klinicznych poświęconych bezpośrednio kadzidłowcowi i jego działaniu na prostatę jest jak dotąd ograniczona – choć wyniki są obiecujące, to wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach.

Wąkrota azjatycka – wsparcie regeneracji błon śluzowych

Wąkrota azjatycka (Centella asiatica) zawiera triterpenoidy – głównie azjatykozyd i madekasozyd. Systematyczny przegląd badań klinicznych (Arribas-López i wsp., Int. J. Environ. Res. Public Health, 2022) [5] potwierdził, że wyciąg z wąkrotki może wspomagać gojenie ran poprzez kilka mechanizmów, obejmujących:

  • działanie przeciwzapalne związane ze zmniejszeniem aktywności mediatorów zapalnych IL-1β, IL-6 i TNFα;
  • stymulację syntezy kolagenu typu I oraz zwiększenie produkcji czynników wzrostu FGF i VEGF, sprzyjających angiogenezie i regeneracji tkanek.

Zastosowanie w preparatach doodbytniczych

Bezpośrednich prób klinicznych nad wąkrotą azjatycką i prostatą jest niewiele. Jej obecność w preparatach proktologicznych wynika przede wszystkim z ogólnych właściwości regeneracyjnych w obrębie błon śluzowych, co może uzasadniać stosowanie miejscowe.

Zadbaj o prostatę – kompleksowe podejście do leczenia

Każdy z omówionych składników naturalnych ma swoje udokumentowane właściwości, jednak żaden z nich nie zastępuje diagnostyki urologicznej ani farmakoterapii. Mężczyźni chcący zadbać o prostatę kompleksowo potrzebują przede wszystkim regularnych wizyt u urologa i – jeśli wskazane – leczenia przyczynowego. Składniki roślinne mogą pełnić funkcję wspomagającą łagodzenie miejscowego dyskomfortu w okolicy odbytu i krocza, które towarzyszą dolegliwościom prostaty.

Przykładem wyrobu medycznego zawierającego wszystkie trzy omówione składniki są czopki Proxelan stosowane wspomagająco obok leczenia prowadzonego przez specjalistę.

Źródła

[1] Vahlensieck W, Heim S, Patz B, Sahin K. Beneficial effects of pumpkin seed soft extract on lower urinary tract symptoms and quality of life in men with benign prostatic hyperplasia: a meta-analysis of two randomized, placebo-controlled trials over 12 months. Clinical Phytoscience, 2022. DOI: 10.1186/s40816-022-00345-0

[2] Zerafatjou N, Amirzargar M, Biglarkhani M, Shobeirian F, Zoghi G. Pumpkin seed oil (Cucurbita pepo) versus tamsulosin for benign prostatic hyperplasia symptom relief: a single-blind randomized clinical trial. BMC Urology, 2021. DOI: 10.1186/s12894-021-00910-8

[3] Majeed M, Nagabhushanam K, Lawrence L, et al. Boswellia serrata Extract Containing 30% 3-Acetyl-11-Keto-Boswellic Acid Attenuates Inflammatory Mediators and Preserves Extracellular Matrix in Collagen-Induced Arthritis. Frontiers in Physiology, 2021. DOI: 10.3389/fphys.2021.735247

[4] Presicce F, Barrese F, Tuzzolo D, et al. Boswellia resin extract and propolis derived polyphenols in patients with type III chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome: An Italian prospective multicenter study. European Urology Open Science, 2022. PMC: 9051345 DOI: 10.1016/j.ajur.2021.09.002

[5] Arribas-López E, Zand N, Ojo O, Snowden MJ, Kochhar T. A Systematic Review of the Effect of Centella asiatica on Wound Healing. Int. J. Environ. Res. Public Health, 2022. DOI: 10.3390/ijerph19063266

Podobne wpisy