Przerost prostaty (BPH) – pierwsze objawy, których nie warto bagatelizować

Łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH) jest jednym z najczęściej rozpoznawanych schorzeń urologicznych u mężczyzn po 50. roku życia. Jego objawy zwykle narastają stopniowo, dlatego łatwo przypisać je naturalnym zmianom związanym z wiekiem. Odpowiednio wcześnie postawiona diagnoza pozwala dobrać postępowanie do nasilenia dolegliwości i ograniczyć ich wpływ na codzienne funkcjonowanie. Sprawdź, jakie objawy mogą wskazywać na łagodny rozrost prostaty i kiedy należy zgłosić się do lekarza.

Czym jest łagodny rozrost gruczołu krokowego i kogo dotyczy?

Niezłośliwy przerost tkanki gruczołu krokowego, znany jako łagodny rozrost gruczołu krokowego (BPH, ang. benign prostatic hyperplasia), to schorzenie, które stopniowo uciska cewkę moczową i utrudnia odpływ moczu. Według wytycznych Europejskiego Towarzystwa Urologicznego histologiczne cechy BPH stwierdza się u ok. 50–60% mężczyzn w szóstej dekadzie życia i u ponad 80% po osiemdziesiątce [1]. Sama zmiana anatomiczna nie jest jeszcze chorobą – problemem klinicznym staje się, gdy prowadzi do objawów ze strony dolnych dróg moczowych (LUTS, lower urinary tract symptoms), które istotnie obniżają jakość życia.

Gdzie boli prostata i jak wyglądają pierwsze sygnały?

Wbrew pozorom, przerost prostaty nie zawsze wywołuje ból. Gruczoł krokowy leży u podstawy pęcherza moczowego, tuż przed odbytnicą, dlatego gdy pojawia się dyskomfort, promieniuje on najczęściej do krocza, podbrzusza lub odbytu. Część mężczyzn opisuje uczucie ucisku lub pełności w tej okolicy, inni nie odczuwają bólu wcale. Trudno więc wskazać, gdzie boli prostata, ponieważ nie ma jednej odpowiedzi – lokalizacja dolegliwości zależy od stopnia rozrostu i ewentualnego stanu zapalnego.

Przerost prostaty – objawy, których nie wolno ignorować

Kliniczne objawy przerostu prostaty opisuje skala IPSS (International Prostate Symptom Score), standardowo stosowana w diagnostyce urologicznej. Symptomy dzielą się na dwie grupy:

Objawy drażniące (irytacyjne):

• częstomocz – oddawanie moczu ponad 8 razy na dobę;
• nagłe, trudne do powstrzymania parcia na mocz;
• nocne wizyty w toalecie (nykturia) – szczególnie gdy mężczyzna wstaje więcej niż raz w nocy.

Objawy obturacyjne (odpływowe):

• osłabiony lub przerywany strumień moczu;
• konieczność parcia i oczekiwania na rozpoczęcie mikcji;
• uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza po skorzystaniu z toalety.

Spośród wymienionych dolegliwości szczególnie istotna jest nykturia, czyli nocne wizyty w toalecie. Wytyczne Europejskiego Towarzystwa Urologicznego zaliczają ją do objawów LUTS wymagających oceny i leczenia, podkreślając negatywny wpływ na jakość snu i codziennego funkcjonowania [2].

Kiedy pierwsze objawy wymagają pilnej diagnostyki?

BPH ma charakter przewlekły i postępujący. Nieleczony łagodny rozrost gruczołu krokowego może prowadzić do poważnych powikłań: ostrego zatrzymania moczu, nawracających zakażeń układu moczowego, a w skrajnych przypadkach, do uszkodzenia nerek. Dlatego każdy mężczyzna po 50. roku życia powinien regularnie kontrolować prostatę u urologa, a jeśli w rodzinie odnotowano przypadki raka gruczołu krokowego, już po 40. roku życia. Więcej o tym, jak wygląda wizyta i jakie badania zleca urolog, wyjaśnia artykuł „Jak wygląda diagnostyka prostaty?”

Sygnałem do pilnej konsultacji jest każde z poniższych:

• krew w moczu lub nasieniu;
• całkowite zatrzymanie oddawania moczu;
• ból przy mikcji połączony z gorączką lub dreszczami.

Preparaty na prostatę i wsparcie bez recepty – co warto wiedzieć?

Po potwierdzeniu diagnozy urolog dobiera strategię leczenia do nasilenia objawów. Przy łagodnych dolegliwościach wystarczy aktywna obserwacja i modyfikacja stylu życia. Przy umiarkowanych lub znacznych wdraża się farmakoterapię. Preparaty przepisywane przez specjalistę obejmują przede wszystkim alfa-blokery (np. tamsulozyna, sylodozyna) – rozluźniające mięśnie szyi pęcherza i prostaty – oraz inhibitory 5-alfa-reduktazy (finasteryd, dutasteryd), które hamują dalszy wzrost gruczołu. Wybór preparatu zależy od nasilenia objawów, wielkości gruczołu i współistniejących schorzeń.

Obok zaleconej przez lekarza farmakoterapii można stosować również wyroby medyczne dostępne bez recepty, które w wybranych przypadkach wspierają postępowanie i pomagają łagodzić miejscowe dolegliwości. Preparat na prostatę bez recepty – czy to ziołowy, czy wyrób medyczny o działaniu miejscowym – nie zastępuje jednak diagnostyki urologicznej ani kuracji zaleconej przez lekarza. Przykładem wyrobu medycznego stosowanego wspomagająco jest Proxelan – czopki działające miejscowo w kanale odbytu, znajdującego się bezpośrednio obok gruczołu krokowego. Przed zastosowaniem należy skonsultować się z farmaceutą lub urologiem. Aktualne informacje o dostępności i cenie czopków Proxelan znajdziesz w aptekach stacjonarnych i na stronie internetowej.

Źródła

[1] EAU Guidelines on Management of Non-Neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms (LUTS), incl. Benign Prostatic Obstruction (BPO). European Association of Urology, 2023. Dostępne na: uroweb.org/guidelines/management-of-non-neurogenic-male-luts

[2] Gravas S, Cornu JN, Gacci M et al. Summary Paper on the 2023 European Association of Urology Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male Lower Urinary Tract Symptoms. European Urology, 2023. DOI: 10.1016/j.eururo.2023.08.016