Mężczyzna trzymający dwa jajka na wysokości krocza jako symbol profilaktyki i zdrowia jąder.

Przewlekłe zapalenie prostaty (CP/CPPS) – dlaczego tak trudno je leczyć?

Przewlekłe zapalenie prostaty CP/CPPS może powodować ból krocza, częstomocz, nocne oddawanie moczu oraz dyskomfort utrzymujący się mimo niejednoznacznych wyników badań. Antybiotykoterapia nie zawsze przynosi trwałą poprawę, ponieważ źródło dolegliwości bywa złożone i nie musi ograniczać się do zakażenia. W artykule wyjaśniamy, dlaczego CP/CPPS trudno rozpoznać i leczyć, jakie są najczęstsze objawy oraz sposoby leczenia zapalenia prostaty.

Czym jest przewlekłe zapalenie prostaty (CP/CPPS)?

Zgodnie z klasyfikacją National Institutes of Health (NIH) zapalenie prostaty dzieli się na cztery kategorie kliniczne. Przewlekłe zapalenie prostaty/przewlekły zespół bólowy miednicy (CP/CPPS) stanowi kategorię III i odpowiada za ponad 90% wszystkich przypadków prostatitis. Szacuje się, że schorzenie dotyczy około 2–10% mężczyzn na świecie [1].

Kategoria III obejmuje dwa podtypy:

  • typ IIIA (zapalny) – stwierdza się zwiększoną liczbę leukocytów w wydzielinie stercza, nasieniu lub moczu po masażu prostaty, przy ujemnych posiewach bakteryjnych;
  • typ IIIB (niezapalny) – objawy bólowe i/lub dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych występują bez laboratoryjnych wykładników zapalenia.

Obecnie wytyczne European Association of Urology (EAU) coraz częściej określają CP/CPPS jako Primary Prostate Pain Syndrome (PPPS), podkreślając, że u większości pacjentów nie stwierdza się zakażenia ani aktywnego procesu zapalnego. Z tego względu leczenie opiera się przede wszystkim na dominujących objawach, a nie na podziale na typ IIIA i IIIB [2].

Zapalenie prostaty – objawy i leczenie: dlaczego każdy przypadek wygląda inaczej?

Objawy zapalenia prostaty mogą się znacząco różnić między pacjentami, co utrudnia zarówno diagnozę, jak i dobór terapii. Do oceny ich nasilenia stosuje się skalę NIH-CPSI (Chronic Prostatitis Symptom Index).

Najczęściej zgłaszane dolegliwości to:

  • przewlekły ból lub dyskomfort w okolicy krocza, podbrzusza lub odbytu;
  • uczucie pieczenia lub ucisku podczas oddawania moczu lub po nim;
  • zwiększona częstość mikcji i trudności z opróżnieniem pęcherza;
  • ból lub dyskomfort podczas lub po wytrysku.

Intensywność tych objawów może zmieniać się samoistnie, nasilać pod wpływem stresu, siedzącego trybu życia czy diety (alkohol, kawa, ostre przyprawy).

Dlaczego CP/CPPS jest tak trudne do leczenia?

Odpowiedź tkwi w złożoności patofizjologii. Badania wskazują, że przewlekłe zapalenie prostaty CP/CPPS nie jest jedną chorobą o ustalonej przyczynie, lecz zespołem objawów, za którym może stać kilka nakładających się mechanizmów [3]:

  • centralna i obwodowa sensytyzacja bólowa – przewlekłe podrażnienie prowadzi do nieprawidłowego przetwarzania bodźców bólowych przez układ nerwowy;
  • dysfunkcja mięśni dna miednicy – nadmierne napięcie lub skurcz mięśni może podtrzymywać ból niezależnie od stanu gruczołu;
  • czynniki immunologiczne – u części pacjentów sugeruje się udział mechanizmów autoimmunologicznych i przewlekłego stanu zapalnego;
  • czynniki psychosocjalne – lęk, depresja i przewlekły stres mogą zarówno wyzwalać, jak i podtrzymywać objawy.

Brak jednej identyfikowalnej przyczyny sprawia, że żaden pojedynczy preparat nie jest w stanie skutecznie opanować objawów u wszystkich pacjentów.

Preparaty na prostatę w CP/CPPS – jakie opcje rozważa urolog?

Ze względu na wieloczynnikowe podłoże schorzenia wytyczne European Association of Urology (EAU Guidelines on Chronic Pelvic Pain, 2024) zalecają podejście wielomodalne i wielodyscyplinarne – żadna pojedyncza metoda nie jest uznawana za wystarczającą [2]. Farmakoterapia wdrażana w przypadku CP/CPPS obejmuje zazwyczaj kilka grup preparatów:

  • alfa-blokery (tamsulozyna, sylodozyna) – łagodzą objawy moczowe przez rozluźnienie mięśni szyi pęcherza;
  • antybiotyki – stosowane empirycznie przy pierwszym epizodzie lub podejrzeniu infekcji, jednak ich skuteczność w postaciach niebakteryjnych jest ograniczona;
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) – doraźnie łagodzą ból i stan zapalny;
  • fizykoterapia dna miednicy – szczególnie skuteczna u pacjentów z napięciem mięśniowym jako dominującym komponentem.

Oprócz farmakoterapii część urologów włącza wspomagająco preparaty miejscowe, które łagodzą dyskomfort w okolicy odbytu i krocza – anatomicznie bliskiej gruczołowi krokowemu. W badaniu klinicznym opisanym na stronie zadbajoprostate.pl wykazano, że dodanie czopków doodbytniczych z ekstraktami roślinnymi do antybiotykoterapii u mężczyzn z CP/CPPS skutkowało wyraźniejszą poprawą komfortu życia w porównaniu z grupą przyjmującą wyłącznie antybiotyk.

Preparatem stosowanym wspomagająco w tej roli jest Proxelan – wyrób medyczny w postaci czopków doodbytniczych, zawierający m.in. wyciąg z kocanki, kadzidłowca czy wąkrotki azjatyckiej.

Źródła

[1] Alshahrani S, Fathi BA, Abouelgreed TA, El-Metwally A. Comparative Efficacy of Pharmacological Interventions for Chronic Prostatitis/Chronic Pelvic Pain Syndrome: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Healthcare. 2025;13(22):2956. DOI: 10.3390/healthcare13222956

[2] European Association of Urology. EAU Guidelines on Chronic Pelvic Pain. 2024. Dostępne na: uroweb.org/guidelines/chronic-pelvic-pain

[3] Ye Z, Lan R, Yang W, et al. Study progress of etiologic mechanisms of chronic prostatitis/chronic pelvic pain syndrome. Asian Journal of Urology, 2025. DOI: 10.1016/j.intimp.2025.114128

Podobne wpisy